بهترین مواد شوینده طبیعی خانگی + طرز تهیه

مواد شوینده طبیعی خانگی می توانند برای پاک کردن چربی، رسوب آب، بوی نامطبوع و لکه های سبک جایگزین بخشی از شوینده های شیمیایی شوند. سرکه سفید، جوش شیرین، مایع ظرفشویی، آب گرم و الکل، اگر متناسب با سطح و نوع آلودگی استفاده شوند، نتیجه خوبی می دهند؛ اما طبیعی بودن به معنی بی خطر بودن برای پوست، ریه یا همه سطوح نیست.

برای نظافت روزمره، ابتدا آلودگی را با آب و شوینده ملایم پاک کنید و فقط وقتی لازم است از مواد اسیدی، ساینده یا الکل استفاده کنید. هرگز آمونیاک، سفیدکننده کلردار و سرکه را با یکدیگر مخلوط نکنید.

• برای چربی معمولی آشپزخانه، آب گرم و چند قطره مایع ظرفشویی ملایم از بیشتر ترکیب های خانگی مؤثرتر و کم خطرتر است.
• سرکه سفید برای رسوب آب و سفیدک صابون مناسب است، ولی نباید روی سنگ مرمر، گرانیت، تراورتن، چوب خام و برخی فلزات استفاده شود.
• جوش شیرین یک ساینده ملایم و بوگیر است؛ روی شیشه، صفحه های براق و سطوح حساس باید با احتیاط مصرف شود تا خط نیفتد.
• برای ضدعفونی کردن پس از بیماری، تماس با مواد خام غذایی یا کپک گسترده، پاک کننده های خانگی همیشه کافی نیستند.
• سفیدکننده کلردار را هرگز با آمونیاک، سرکه، الکل یا جرم گیر مخلوط نکنید؛ بخار حاصل می تواند سمی و آسیب زا باشد.

بهترین مواد شوینده طبیعی خانگی بر اساس نوع آلودگی

انتخاب ماده مناسب، مهم تر از قوی کردن بی دلیل محلول است. جدول زیر کمک می کند برای هر کار، ترکیبی با احتمال آسیب کمتر انتخاب کنید.

طرز تهیه مواد شوینده طبیعی خانگی

چربی تازه، با آب گرم و مقدار کمی مایع ظرفشویی بهتر از سرکه یا لیمو پاک می شود. مایع ظرفشویی چربی را در آب پخش می کند و به همین دلیل برای گاز، هود، دیوار بین کابینت و سینک انتخاب مناسبی است.

اسپری پاک کننده چربی روزمره

در یک بطری تمیز، ۲ پیمانه آب گرم را با ۱ قاشق چای خوری مایع ظرفشویی ملایم مخلوط کنید. بطری را آرام تکان دهید تا کف زیادی تولید نشود. محلول را ابتدا روی دستمال اسپری کنید، نه مستقیم روی کلیدها، پریزها یا لبه های MDF.

• برای چربی تازه، دستمال آغشته به محلول را ۱ تا ۲ دقیقه روی سطح بگذارید.
• برای چربی خشک شده، محلول را دو بار استفاده کنید و میان هر بار چند دقیقه صبر کنید.
• در پایان، با دستمال نم دار سطح را پاک و سپس خشک کنید تا رد شوینده باقی نماند.

مواد شوینده طبیعی خانگی برای لکه های سرسخت

۳ قاشق غذاخوری جوش شیرین را با ۱ تا ۲ قاشق غذاخوری آب مخلوط کنید تا خمیر نرمی ایجاد شود. خمیر را روی لکه سوخته اجاق یا سینک استیل بگذارید، ۱۰ دقیقه صبر کنید و با اسفنج نرم پاک کنید. سپس سطح را کاملاً آبکشی و خشک کنید.

برای تمیزکردن قابلمه استیل نیز همین خمیر کاربرد دارد، اما برای ظرف نچسب مناسب نیست. روی ظرف نچسب، شوینده ملایم و اسفنج نرم انتخاب امن تری است.

شیشه پاک کن طبیعی با الکل

برای شیشه و آینه، مهم ترین عامل جلوگیری از رگه ماندن، مقدار کم محلول و استفاده از دستمال بدون پرز است. آب زیاد یا دستمال نامناسب، حتی با بهترین شیشه پاک کن هم روی شیشه رد به جا می گذارد.

۱ پیمانه آب و ۱ پیمانه الکل ایزوپروپیل ۷۰ درصد را در بطری اسپری بریزید. محلول را روی پارچه میکروفایبر اسپری کنید و شیشه را از بالا به پایین پاک کنید. برای آینه های حمام، ابتدا بخار و چربی سطح را با دستمال خشک بردارید.

آمونیاک را در شیشه پاک کن خانگی پیشنهاد نمی کنیم، مگر در محیط کاملاً تهویه شده و با شناخت کافی از خطرات آن. این ماده طبیعی نیست و بخارش می تواند برای چشم و ریه آزاردهنده باشد. هرگز آن را با سفیدکننده کلردار ترکیب نکنید.

جرم گیر طبیعی برای شیرآلات و کاشی

سرکه سفید برای رسوب آب سخت و سفیدک صابون روی کاشی لعاب دار، شیرآلات مقاوم و دیواره شیشه ای حمام مفید است. اسید موجود در سرکه، مواد معدنی رسوب کرده را نرم می کند؛ به همین علت نباید روی سنگ های طبیعی استفاده شود.

سرکه سفید و آب را به نسبت یک به یک مخلوط کنید. دستمال را به محلول آغشته کنید و روی رسوب قرار دهید. پس از ۱۰ تا ۱۵ دقیقه، با برس نرم یا اسفنج پاک کنید و سطح را آبکشی و خشک کنید.

اگر رسوب سنگین است، زمان تماس را کمی بیشتر کنید؛ ولی محلول را ساعت ها روی شیرآلات، درزگیر سیلیکونی یا قطعات فلزی باقی نگذارید. بوی سرکه نیز با بازگذاشتن پنجره در مدت کوتاهی از بین می رود و افزودن اسانس ضرورتی ندارد.

مواد شوینده طبیعی خانگی برای درز کاشی

برای تمیزکردن درز کاشی، خمیر جوش شیرین و آب بسازید و آن را با مسواک کهنه روی درزها بکشید. پس از ۱۰ دقیقه با آب بشویید. اگر کپک سیاه گسترده، ماندگار یا همراه با بوی شدید رطوبت دارید، تنها به این روش تکیه نکنید؛ منبع رطوبت باید برطرف شود و در موارد وسیع، پاک سازی تخصصی لازم است.

مواد شوینده خانگی لکه بر لباس

برای لکه های تازه لباس، سرعت عمل از نوع ماده مهم تر است. ابتدا لکه را با آب سرد از پشت پارچه بشویید تا به الیاف فشار داده نشود. سپس با توجه به جنس لباس و نوع لکه، روش ملایم را انتخاب کنید.

• برای لکه چربی، مقدار کمی مایع ظرفشویی ملایم را روی لکه بزنید، ۱۰ دقیقه صبر کنید و طبق برچسب لباس بشویید.
• برای بوی نامطبوع لباس های ورزشی، نصف پیمانه جوش شیرین را همراه لباس ها در چرخه شست وشو استفاده کنید.
• برای لکه های معدنی و زنگ سبک روی پارچه سفید مقاوم، محلول بسیار رقیق آب لیمو را ابتدا روی بخش پنهان لباس آزمایش کنید.

سرکه برای همه لباس ها و همه لکه ها راه حل عمومی نیست. روی پارچه های ظریف، رنگ های ناپایدار و لباس هایی با دستور شست وشوی خاص، پیش از مصرف آزمایش نقطه ای انجام دهید. همچنین سرکه را با سفیدکننده کلردار در ماشین لباسشویی یا ظرف جداگانه مخلوط نکنید.

مواد ممنوعه برای تهیه شوینده های طبیعی خانگی

برخی ترکیب ها فقط بی اثر نیستند؛ گاز یا بخار خطرناک تولید می کنند. هشدارهای مراکز بهداشتی از جمله CDC درباره مخلوط کردن مواد پاک کننده جدی است، به ویژه در فضای بسته مانند حمام و آشپزخانه کوچک.

1. سفیدکننده کلردار و آمونیاک: این ترکیب می تواند گازهای سمی کلرامین تولید کند و سبب سرفه، سوزش چشم و تنگی نفس شود.
2. سفیدکننده کلردار و سرکه: ترکیب آن ها ممکن است گاز کلر آزاد کند که برای دستگاه تنفسی خطرناک است.
3. سفیدکننده کلردار و الکل: این ترکیب می تواند مواد خطرناک تولید کند و نباید انجام شود.
4. سرکه و جوش شیرین در ظرف دربسته: واکنش آن ها گاز تولید می کند و ممکن است فشار داخل ظرف را بالا ببرد. پس از پایان واکنش نیز قدرت پاک کنندگی ویژه ای باقی نمی ماند.
5. بوراکس و مواد خوراکی یا سطوح تماس با غذا: بوراکس را برای تخته برش، ظرف غذا، سطح آماده سازی غذا یا محل دسترس کودک به کار نبرید.

اگر هنگام نظافت دچار سوزش گلو، تنگی نفس، سرگیجه یا آبریزش شدید چشم شدید، از محیط خارج شوید، هوا را تهویه کنید و در صورت ادامه علائم با اورژانس یا مرکز اطلاع رسانی مسمومیت ها تماس بگیرید.

میزان خطر مواد شوینده طبیعی خانگی

بسیاری از مواد پاک کننده خانگی در دسترس هستند، ولی استفاده نادرست از آن ها می تواند به پوست، دستگاه تنفسی یا سطح مورد نظر آسیب بزند. سرکه یک اسید ملایم است و ممکن است جلای سنگ های طبیعی را از بین ببرد. جوش شیرین نیز با وجود ملایم بودن، روی برخی سطوح براق خط وخش ایجاد می کند.

آمونیاک، بوراکس و اسانس های غلیظ را نباید صرفاً به دلیل استفاده خانگی، بی خطر فرض کرد. آمونیاک می تواند چشم و ریه را تحریک کند؛ بوراکس برای تماس طولانی با پوست، محل بازی کودک یا سطحی که با غذا در تماس است انتخاب مناسبی نیست. اسانس هایی مانند درخت چای، مرکبات و نعناع هم ممکن است در افراد حساس، کودک خردسال و حیوانات خانگی واکنش ایجاد کنند.

برای کاهش احتمال خارش بدن یا تحریک تنفسی، هنگام ساخت و مصرف پاک کننده ها دستکش بپوشید، پنجره را باز بگذارید و ابتدا محلول را روی بخش کوچکی از سطح امتحان کنید.

طرز نگهداری مواد شوینده طبیعی خانگی

محلول های خانگی را در مقدار کم بسازید تا مدت زیادی نگهداری نشوند. بطری باید تمیز، دربسته و دارای برچسب واضح شامل نام محتویات و تاریخ تهیه باشد. هرگز بطری نوشیدنی را برای نگهداری شوینده استفاده نکنید؛ این کار خطر بلع تصادفی را بالا می برد.

• محلول آب و مایع ظرفشویی را در دمای اتاق و دور از نور مستقیم نگه دارید.
• آب لیمو تازه را برای نگهداری طولانی در اسپری نریزید، چون ممکن است بو بگیرد یا کیفیتش تغییر کند.
• محلول الکل را دور از شعله، اجاق و دسترس کودکان قرار دهید.
• پودر جوش شیرین را در ظرف خشک و دربسته نگه دارید تا کلوخه نشود.

پرسش های رایج

آیا سرکه و جوش شیرین با هم پاک کننده قوی تری می شوند؟
نه به شکل معمولی که تصور می شود. سرکه اسیدی و جوش شیرین قلیایی است و پس از واکنش، بخش مهمی از اثر یکدیگر را خنثی می کنند. کف کردن آن ها برای بازکردن گرفتگی سبک یا جابه جایی آلودگی های سطحی مفید به نظر می رسد، اما برای چربی سنگین یا ضدعفونی کردن کافی نیست.

آیا شوینده طبیعی خانگی می تواند ضدعفونی کننده باشد؟
پاک کردن آلودگی با ضدعفونی کردن تفاوت دارد. آب گرم و مایع ظرفشویی می توانند مقدار زیادی آلودگی را از سطح جدا کنند، ولی برای شرایطی مانند آلودگی ناشی از بیماری واگیردار، گوشت خام یا کپک گسترده، باید از ضدعفونی کننده مناسب و دستورالعمل سازنده استفاده شود.

آیا آب لیمو جایگزین سرکه برای همه سطوح است؟
خیر. آب لیمو نیز اسیدی است و همانند سرکه می تواند به سنگ طبیعی، برخی فلزات و پوشش های حساس آسیب بزند. استفاده از لیمو روی زنگ زدگی سبک یا رسوب محدود ممکن است مفید باشد، اما نباید آن را یک پاک کننده عمومی دانست.

برای تمیزکردن آشپزخانه ای که مواد غذایی در آن آماده می شود چه روشی بهتر است؟
ابتدا سطح را با آب گرم و مایع ظرفشویی پاک کنید، سپس با آب تمیز دستمال بکشید و خشک کنید. این روش برای نظافت معمولی کانتر، سینک و میز مناسب است. تخته های برش ترک خورده یا فرسوده را باید تعویض کرد، چون آلودگی می تواند در شیارها باقی بماند.

جمع بندی

برای استفاده مواد شوینده طبیعی خانگی به جای شوینده های شیمیایی، از یک ترکیب ساده شروع کنید: آب گرم و مایع ظرفشویی برای چربی، سرکه رقیق برای رسوب روی سطوح غیر سنگی، و جوش شیرین برای بو و لکه های محدود. پیش از استفاده، جنس سطح را بررسی کنید و هر محلول را روی بخش کوچکی امتحان کنید.

مواد شوینده طبیعی خانگی زمانی انتخاب خوبی هستند که متناسب با کار استفاده شوند، نه وقتی که برای هر لکه و هر سطح یک نسخه ثابت به کار می رود. ترکیب های خطرناک را کنار بگذارید، تهویه را جدی بگیرید و برای آلودگی های حساس، پاک کردن و ضدعفونی کردن را از هم جدا بدانید.